୭୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୋଦି : ନୀତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାର କଳାରେ ନିପୁଣ

ହସମୁଖ ଅଧିୟା : ମୁଁ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦିଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ଧରି କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଜଣେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି । କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ମୋର ନିକଟତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଭିଜ୍ଞତା ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ୨୦୦୪ ରୁ ୨୦୦୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଗୁଜରାଟ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ସଚିବ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି । ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟାପକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଏବଂ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି ।  କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ କଳା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ଦଳ ମାଧ୍ୟମରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ କ୍ଷମତା ବିଷୟରେ ବହୁତ କମ୍‌ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି । ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟର ଛାତ୍ର ଭାବରେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିଛି । ମୁଁ ଦେଖିଛି ଯେ, ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ଅଧ୍ୟୟନ ବିନା ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କିଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ନୀତିକୁ ସହଜରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିଛନ୍ତି । 

ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସର୍ବୋପରି ତାଙ୍କର ସଠିକ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସଠିକ୍‌ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାର କ୍ଷମତା । ତାଙ୍କର ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ପ୍ରତିଭାକୁ ଚିହ୍ନିବାର ସ୍ୱାଭାବିକ କ୍ଷମତା ଅଛି ଏବଂ ସେ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ପଦବୀ ପାଇଁ ଚୟନ କରନ୍ତି । ସେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବହୁତ କମ୍‌ ଭୁଲ କରିଛନ୍ତି । ଯେକୌଣସି ପଦବୀ ପାଇଁ ସଠିକ୍‌ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଚୟନ କରିବା ପରେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସ୍ଥିରତା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଶାସନ ପାଇଁ ଜରୁରୀ । ତା'ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରସଙ୍ଗର ବିବରଣୀ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମତାକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାର ତାଙ୍କର ଅଭ୍ୟାସ ଆସିଥାଏ । ଯେକୌଣସି ବୈଠକରେ, ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପସ୍ଥାପନାକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି । ତା'ପରେ ସେ ବିଷୟକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ସଠିକ୍‌ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତି । ତା'ପରେ ସେ କିଛି ବିକଳ୍ପ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଯାହା ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଧାରଣାଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ କାହିଁକି ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଆସିନଥିଲା । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କିଛି ଭବିଷ୍ୟତବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ ଶୀର୍ଷ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖିଛି, ଯେଉଁମାନେ କେବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିଚାର ମଧ୍ୟ କରିନଥିବେ ।

ମୋଦିଜୀ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପାଇଁ ସମୀକ୍ଷା ବୈଠକ କରନ୍ତି, ତାହା କ୍ରୀଡ଼ା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ହେଉ, ଆୟୁଷ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ହେଉ, କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ । ଏହି ସମୀକ୍ଷା ବୈଠକଗୁଡ଼ିକ ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତର୍କ ରଖେ । ୨୦୧୪ ରୁ ୨୦୧୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟରେ ମୋର ଚାରି ବର୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ, ସେ ସେହି ଚାରି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଏକାଧିକ ଥର ସମୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

ମୋଦିଜୀ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ବକ୍ତା, କିନ୍ତୁ ବହୁତ କମ୍‌ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଜଟିଳ ଚିନ୍ତାଧାରା ସରଳ ଭାବରେ ବୁଝାଇବାର ଅତୁଳନୀୟ କ୍ଷମତା ରହିଛି । ସେ ସରଳ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଉଦାହରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ତାଙ୍କର କଥା ବୁଝାନ୍ତି । ଯିଏ ମୋଦିଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଭେଟିଥାଏ ସେ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କର ଶୁଣିବାର କ୍ଷମତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ । ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଦଶ ମିନିଟ୍‌ ପାଇଁ ଭେଟନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଘଣ୍ଟାଏ ପାଇଁ, ସେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଖିକୁ ଚାହିଁବେ, ଆପଣଙ୍କୁ ବ୍ୟସ୍ତ ଅନୁଭବ କରାଇବା ପାଇଁ କେବେ ପଛକୁ ଚାହିଁବେ ନାହିଁ । କାମରେ ଏତେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଗୁଣ । ତାଙ୍କ ଅଫିସରେ ତାଙ୍କ ଡେସ୍କରେ ଗୋଟିଏ ବି କାଗଜ ପଡ଼ି ନଥାଏ । ତାଙ୍କର କାମରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନରେ ବଞ୍ଚିବାର କ୍ଷମତା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତି ସେମାନେ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସ୍ମୃତିଶକ୍ତି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମନେ ରଖନ୍ତି । ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଧରି ଡାକିବାର ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରିୟ କରିଦିଏ । ମୁଁ ଥରେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲି ଯେ, ସେ ଏତେ ନାମ କିପରି ମନେ ରଖନ୍ତି । ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଯଦି ସେ ଏବେ ସେମାନଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ୫୦ଟି ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇପାରିବେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ କାହାର ମୁହଁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ତୁରନ୍ତ ମନକୁ ଚାଲିଆସେ । ସେ ଏହାକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଅନେକ ବୈଠକରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମୋର ଆଲୋଚନାରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କେବେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିବା କିମ୍ବା କାହାକୁ ଗାଳି ଦେବାର ଦେଖିନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ଆଶା ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେ କେତେକ ସମୟରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାମ ନ ନେଇ ସମଗ୍ର ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଜର ନିରାଶା ପ୍ରକାଶ କରିଥାନ୍ତି । ମୋଦିଜୀ ସର୍ବଦା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟତର ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି । ଏହା ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବୁଝିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦିଏ । ସେ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଏକ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ସୀମିତ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ । ତେଣୁ, ତାଙ୍କୁ ଭୁଲ୍‌ ବାଟରେ ନେବା କଷ୍ଟକର । ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରମୁଖ ସଚିବ ଭାବରେ, ସେ ଆମକୁ କାର୍ଯ୍ୟର ଏକ ଲମ୍ବା ତାଲିକା ଦେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଅଧ ଘଣ୍ଟାର ସାକ୍ଷାତ ଆମର ଡାଏରୀର ଦୁଇଟି ପୃଷ୍ଠାକୁ "କରିବାକୁ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ’ ତାଲିକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଉଥିଲା । ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ନୋଟ୍‌ କରିବା ସତ୍ତେ୍ୱ ଆମେ ବେଳେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ରିପୋର୍ଟ କରିବାକୁ ଭୁଲିଯାଉଥିଲୁ । କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ଭୁଲିଯାଉ ନଥିଲେ । ସେ ଆମକୁ ପୁଣି ମନେ ପକାଇ ଦେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ରିମାଇଣ୍ଡର ମଧ୍ୟ ନମ୍ର ହୋଇଥାଏ: "ହସମୁଖଭାଇ, କାମ ପୂରା ହେଲା କି? ଏତେ କୋମଳ ଆଦେଶ ସହିତ, ଆମେ ତୁରନ୍ତ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଉଥିଲୁ । କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଅଧୈର୍ଯ୍ୟତା ନ ଦେଖାଇ ଏହା ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ କରିବାର କଳା ଥିଲା ।