ନାରୀ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଏକ ବିଦ୍ରୋହୀ ସ୍ୱର

ଡକ୍ଟର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସାହୁ  : 
ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଖ୍ୟାତି ସଂପନ୍ନ ଲେଖିକା ବାନୁ ମୁସ୍ତାକଙ୍କ ଲେଖାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅବଦାନ ହେଉଛି ଯେ ସେ ମୁସଲିମ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସେହି ରୀତିବାଦୀ ପ୍ରତିଛବିରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ , ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ପ୍ରାୟତଃ କାରାବରଣ କରନ୍ତି । ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ସେ କହିଥିଲେ, ‘ମୁଁ ସର୍ବଦା ସେହି ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଆସିଛି , ଯାହା ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ  ।' ସମୟ ବଦଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମହିଳା ଓ ଅବହେଳିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସଂଘର୍ଷ ସମାନ ରହିଛି  । ତାଙ୍କ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି କଥାର ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ସାହିତ୍ୟ କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନ କରେ ନାହିଁ , ବରଂ ସମାଜକୁ ଏକ ଦର୍ପଣ ସଦୃଶ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ  । ବିଶ୍ୱର ପାଠକଙ୍କ ପାଖରେ ତାଙ୍କର ଲିଖିତ ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ'ର କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ  ପହଞ୍ଚିଥିଲା  । ବାସ୍ତବରେ ଏହାର ଶ୍ରେୟ ଏହାର ଅନୁବାଦକ ଦୀପା ଭାସତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ  । ଦୀପା ଭାସତୀ ଏହି କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକର ଆତ୍ମାକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିଥିଲେ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ  ।
 କହିବାକୁ ଗଲେ ଏବେ ବାନୁ ମୁସ୍ତାକଙ୍କ ନାମ ଏପରି ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି ଯିଏ କେବଳ କନ୍ନଡ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାରା ନୁହଁନ୍ତି ବରଂ ସେହି ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସମାଜ ଦ୍ୱାରା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାସନ୍ଦ ହୋଇରହିଛନ୍ତି  । ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ସଂଗ୍ରହ ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ'କୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବୁକର ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତଟି କେବଳ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଭାରତୀୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା ଓ ସେଥିରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ସାହିତ୍ୟିକ କୃତି ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ବିଜୟ ହୋଇଗଲା  । ଏହି ପୁରସ୍କାର ଏକ ବାର୍ତ୍ତା - ବିଶ୍ୱ ଏବେ ରୋଷେଇ ଘରର ପରିଧିରୁ, ପୁସ୍ତକ ପଛରୁ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକର ଶିକୁଳିରୁ ବାହାରୁଥିବା କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ  । କେବଳ ତାହା ବାନୁର କାହାଣୀ  । କହିବାକୁ ଗଲେ ଏହା ସାହିତ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ନୀରବ ବିପ୍ଳବ  । ଯାହା ନୀରବରେ,  କିନ୍ତୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପୁରୁଷ କୈନ୍ଦ୍ରିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବା ପୁରୁଷତନ୍ତ୍ର, ଧାର୍ମିକ କଠୋରତା ଓ ସାମାଜିକ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହୋଇଛି  । ତାଙ୍କର ଲେଖା ଏକ ଦୀପ ସଦୃଶ, ଯାହା କେବଳ ଆଲୋକ ଦିଏ ନାହିଁ , ବରଂ ଆମେ ପ୍ରାୟତଃ ଅଣଦେଖା କରୁଥିବା ଅନ୍ଧକାରକୁ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରେ  । ବାନୁ ମୁସ୍ତାକଙ୍କ ଜୀବନ ନିଜେ ଏକ କାହାଣୀ - ସଂଘର୍ଷ, ବିଦ୍ରୋହ ଓ ଆତ୍ମ-ଆବିଷ୍କାରର କାହାଣୀ  ।  କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଏକ ଛୋଟ ମୁସଲିମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବାନୁଙ୍କ ପିଲାଦିନ ରାସ୍ତାରେ ବିତିଥିଲା  । ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ପ୍ରଥା ଓ ପରମ୍ପରା ଛାଇ ପରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲା  । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଚିନ୍ତାଧାରା ତାଙ୍କୁ ଏକ କନ୍ନଡ ମାଧ୍ୟମ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲା  । ଯାହା ଫଳରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ମୋଡ଼ ସାଜିଥିଲା  । ଉର୍ଦ୍ଦୁରେ କୋରାନ ଶିଖିବା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା କନ୍ନଡ ସାହିତ୍ୟର ଜଗତକୁ ନେଇଗଲା  । ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା କାହାଣୀ ଗୁଡ଼ିକ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ  । ସେ ତାଙ୍କ ସ୍କୁଲ ଜୀବନରୁ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ  । କିନ୍ତୁ ବିବାହ ଓ ପାରିବାରିକ ଦାୟିତ୍ୱ ବାନ୍ଧି  ହୋଇ କିଛି ସମୟ ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଥିଲେ  । ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ କଷ୍ଟକର ସମୟ ଥିଲା , ସେତେବେଳେ ସେ ମାନସିକ ଅବସାଦ ଓ ଘରୋଇ ବୋଝ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲେ  । ଏକଦା ସେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ  । କିନ୍ତୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତଟି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ନିଆଁ ଏକ ନୂତନ ରୂପ ନେଇଥିଲା  । ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ତାଙ୍କ ଲେଖାକୁ ଏକ ନୂତନ ଗଭୀରତା ଦେଇଥିଲା  । ପ୍ରକୃତରେ  ‘ହୃଦୟ ଲ୍ୟାମ୍ପ'ର କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଲେଲିହାନ ଅଗ୍ନି ଶିଖାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା  ।
 ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ'ର କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ମହିଳାଙ୍କ ଅସାଧାରଣ କାହାଣୀ  । ଏହି ମହିଳାମାନେ ଚିକôାର କରନ୍ତି ନାହିଁ , କିମ୍ବା ସ୍ଲୋଗାନ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ  । ସେମାନଙ୍କର ବିଦ୍ରୋହ ନୀରବ, କିନ୍ତୁ ଏତେ ଗଭୀର ଯେ ଏହା ପାଠକର ମନକୁ ଥରାଇ ଦିଏ  । ବାନୁଙ୍କ କାହାଣୀରେ ଘରୋଇ ମହିଳା - ମା, ଭଉଣୀ, ସ୍ତ୍ରୀ - ଯେଉଁମାନେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପୁରୁଷ କୈନ୍ଦ୍ରିକ ସମାଜର ପୁରୁଷତନ୍ତ୍ର ଓ ସାମାଜିକ ଚାପ ସହିତ କିଭଳି ସଂଘର୍ଷ କରନ୍ତି, ନିଚ୍ଛକ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି  । ତାଙ୍କ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଏ - ନାରୀ ସ୍ୱାଧୀନତା କ'ଣ ? ଏହା କେବଳ ବାହ୍ୟ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି, ନା ସମାଜର କୋଳାହଳରେ ବୁଡ଼ି ଯାଉଥିବା ସେହି ଅନ୍ତରର ସ୍ୱରକୁ ଶୁଣିବାର ସାହସ ? ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ' ହେଉଛି ସେହି ଅକଥିତ ପସନ୍ଦର କାହାଣୀ  । ଏହି ପୁସ୍ତକ କେବଳ କାହାଣୀର ଏକ ସଂଗ୍ରହ ନୁହେଁ , ବରଂ ଏହା ଏକ ସାମାଜିକ ଦଲିଲ କହିଲେ ଅତୁ୍ୟକ୍ତି ହେବନାହିଁ  ।
ଯାହାକୁ ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରାୟତଃ ଅଣଦେଖା କରାଯାଏ  । ଏହା ହେଉଛି ବାନୁଙ୍କ ଲେଖାର ଶକ୍ତି   । ଏହା ସାଧାରଣକୁ ଅସ୍ୱାଭାବିକ କରିଥାଏ  । ଏହା କେବଳ ଉପେକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କ କାହାଣୀକୁ ମୁଖ୍ୟଧାରାରେ ସାମିଲ କରିଥାଏ  । ବାନୁଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ଯାତ୍ରା କେବଳ ଲେଖାଲେଖି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନଥିଲା  । ସେ ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକା ଓ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ  । ‘ବନ୍ଦୟା ଆନେ୍ଦାଳନ'ରେ ଯୋଗ ଦେଇ ସେ ସାହିତ୍ୟକୁ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଅସ୍ତ୍ର କରିଥିଲେ  । ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ସାମ୍ବାଦିକତାର ବାସ୍ତବତା ଓ  ସକ୍ରିୟତାର ଭାବନା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ  । ଯେତେବେଳେ ସେ ମସଜିଦରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାର ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ଖୋଲାଖୋଲି ଲେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧମକ, ଫତୱା ଓ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣର ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିଲା  । କିନ୍ତୁ ବାନୁ ହାର ମାନି ନଥିଲେ  । ବରଂ ସେ ଭୂ୍ରକ୍ଷେପ ନକରି ଲେଖିଲେ  । ସ୍ପଷ୍ଟ, ନିର୍ଭୀକ ଓ ସଚ୍ଚୋଟ ଭାବରେ ଲେଖିଲେ ଚାଲିଲେ  । ତାଙ୍କର ଏହି ସାହସ ତାଙ୍କ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ  । ଯେଉଁଠାରେ ଚରିତ୍ରମାନେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବିଦ୍ରୋହ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି  ।  ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ସମାଜରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଲଦି ଦିଆଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବାଧ୍ୟବାଧକତା ସହ ଜଟିଳ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଏବଂ ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ନିଷ୍ଠୁରତାର ପ୍ରତିଫଳନ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ, ସମାଜ ଓ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ । ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ' ପୁସ୍ତକରେ ୧୯୯୦ ରୁ ୨୦୨୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗତ ତିନି ଦଶନ୍ଧିରେ ସ୍ଥାପିତ ୧୨ଟି ଛୋଟ ଗଳ୍ପ ରହିଛି । ପ୍ରେମ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି - ‘ଷ୍ଟୋନ୍ ସ୍ଲାବ୍ସ ଫର୍ ଶାଇସ୍ତା ମହଲ', ‘ଫାୟାର ପ୍ଲେନ୍', ‘ବ୍ଲାକ୍ କୋବ୍ରାସ୍, ଏ ଡିସିସନ୍ ଅଫ୍ ଦି ହାର୍ଟ', ‘ଲାଲ୍ ଲୁଙ୍ଗି, ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ', ‘ହାଇଲ୍ଡ୍ ଜୋତା, ସଫ୍ଟ ହ୍ୱିସପର୍ସ', ‘ଏ ଟେଷ୍ଟ ଅଫ୍ ହେଭେନ୍, ‘ଦି ସ୍ରୋଡ୍', 'ଦି ଆରବିକ୍ ଟିଚର ଆଣ୍ଡ୍ ଗୋବି ମଞ୍ଚୁରୀ', ‘ବି ଏ ଓମ୍ୟାନ୍ ୱାନ୍ସ, ଓହ ଲର୍ଡ’ । ଏସବୁ କାହାଣୀରେ ଜୀବନର କଠିନ ବାସ୍ତବତା, ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ନିରାଶାର ଚିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି । 
ତାଙ୍କ ଲେଖା ଶୈଳୀ ବିଷୟରେ ବାନୁ କହିଥିଲେ, ‘ମୁଁ ବ୍ୟାପକ ଗବେଷଣାରେ ନିୟୋଜିତ ନୁହେଁ । ମୋ ହୃଦୟ ହିଁ ମୋର ଅଧ୍ୟୟନ କ୍ଷେତ୍ର । ୧୯୭୩ ମସିହାରେ, ବିବାହ ପୂର୍ବରୁ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କାହାଣୀ ଲେଖିଥିଲେ, ଯାହା ଦଫ୍ତାର ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ପଠାଇବାର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପରେ ଅର୍ଥାତ୍ ତାଙ୍କ ବିବାହ ପରେ । ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ଝିଅ ଐଶାରଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଅଶୀ ଦଶକରେ ପୁଣି ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଛଅଟି ଛୋଟ ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ, ଗୋଟିଏ ଉପନ୍ୟାସ, ଗୋଟିଏ ପ୍ରବନ୍ଧ ସଂକଳନ ଓ ଗୋଟିଏ କବିତା ସଂକଳନ ଅଛି  ।  ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ'ର ଗୋଟିଏ କାହାଣୀ - ‘ଶାଇସ୍ତା ମହଲ ପାଇଁ ପଥର ସ୍ଲାବ୍' - ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ତାଜମହଲଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ମହଲ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ  । ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମୃତୁ୍ୟ ପରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ମୃତୁ୍ୟର ୪୦ତମ ଦିନରେ ଏକ ଛୋଟ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରନ୍ତି  ।  ‘ହୃଦୟର ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି' କାହାଣୀରେ, ପୁରୁଷମାନେ ଭୋଗୁଥିବା ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି  ।
‘ବ୍ଲାକ୍ କୋବ୍ରା' କାହାଣୀର ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥାଏ  । ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ନିଷ୍ଠୁରତା, ପାରମ୍ପରିକ ଗ୍ରାମୀଣ ଢାଞ୍ଚାର ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକତ୍ରିତ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ରୋଧ   । ଶୀର୍ଷକ କାହାଣୀଟି ମୁସ୍ତାକଙ୍କ ନିଜ ଜୀବନର ଏକ ଘଟଣାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ଯେତେବେଳେ ବିବାହ, ମାତୃତ୍ୱ ଓ ଗୃହକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସହ ଝଗଡ଼ା ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଢାଳି ଦେଇଥିଲେ  । ସେହି ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଖାନଙ୍କୁ ପ୍ରେମରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ  । ବାନୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ତିନି ଜଣଙ୍କୁ ଧରି ରଖିଥିଲେ  । ସେ ମାସର ଝିଅଟିକୁ ତାଙ୍କ ପାଦ ପାଖରେ ରଖି କାନ୍ଦିବାକୁ କହିଥିଲେ  । ବାନୁଙ୍କ ଘରେ ଏକ ଘଣ୍ଟା ଦୋକାନ ଥିଲା ଓ ଘଣ୍ଟା ସଫା କରିବା ପାଇଁ ପେଟ୍ରୋଲ ରଖାଯାଇଥିଲା  । ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ' ଶୀର୍ଷକ କାହାଣୀରେ ପ୍ରଥମେ ସଲମାନଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ, ମେହେରୁନଙ୍କ ଅନୁଭବ, ପିଲାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ପ୍ରେମ ଓ ପରିଶେଷରେ ନିଜକୁ ସଂଯମ ରଖିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି  । ତାଙ୍କ ବୈବାହିକ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ବାନୁ ଲେଖିଛନ୍ତି, ‘ମୋ ବିବାହ ପରେ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ନିରାଶା ଓ କଳହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା  ।' ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମୋତେ ୮୮ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ହାଇସ୍କୁଲ ଚାକିରି ଛାଡିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ  । ବାନୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ' କାହାଣୀର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ଆତ୍ମଜୀବନୀମୂଳକ  । ବାନୁରଙ୍କ କାହାଣୀର ଅଧିକାଂଶ ଚରିତ୍ର ଓ କାହାଣୀ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ପୁସ୍ତକ ‘ହାସନ ପୋଷଣ ମହଲ୍ଲା'ରୁ ଆସିଛି  । ଏହା ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରୁ ୧୮୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ  ।
 ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ' - ଶେଷ କାହାଣୀ 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଥରେ ନାରୀ ହୁଅ!' କି '  ' ଜଣେ ମହିଳା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ନାମରେ ଲେଖୁଛନ୍ତି, ‘ଲାଲ କଳାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋ ହୃଦୟର ତଳ ଭାଗ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି  ।' ମୋ ପାଟି ଆଉ କଥା କହିପାରୁନାହିଁ  । ଆଉ ଚିଠି ଲେଖ ନାହିଁ । ମୁଁ ଧେର୍ଯ୍ୟର ଅର୍ଥ ଜାଣିନାହିଁ  । ଯଦି ତୁମେ ପୁଣିଥରେ ଦୁନିଆ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ପୁଣି ଥରେ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଜଣେ ଅଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣେ ମୂର୍ତ୍ତିକାର ପରି ହୁଅ ନାହିଁ  । ପ୍ରଭୁ, ଜଣେ ନାରୀ ହୋଇ ଏହି ଦୁନିଆକୁ ଆସ  । ଥରେ ତୁମେ ଜଣେ ମହିଳା ହୋଇଯାଅ, ହେ ପ୍ରଭୁ !
 ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ'ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାହାଣୀରେ ଏକ ଅନୁରୋଧ କିମ୍ବା ପ୍ରାର୍ଥନା ଅଛି  । କିମ୍ବା, ଏହା କେବଳ ଏକ ଆବେଦନ ନୁହେଁ, ବରଂ ନାରୀ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରତି ସହାନୁଭୂତି ବିନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏକ ବିଶ୍ୱ ।  ‘ହାର୍ଟ ଲ୍ୟାମ୍ପ'ର ଶେଷ କାହାଣୀଟି ଅସୀମ ଅଭିଯୋଗରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ  । ଯାହା ଭାବନାର କ୍ରୋଧ ସହିତ ବାହାରି ଆସିଛି  । ଶେଷ କାହାଣୀଟି ଏହି ଛୋଟ କାହାଣୀର ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ନିଷ୍କର୍ଷ ପରି ମନେ ହେଉଛି  । ଏକ ସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ନିଜେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଥିବା କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ୍ତ ହୋଇ ପାରିଛି  ।  ବାସ୍ତବରେ ବାନୁ ମୁସ୍ତାକଙ୍କ ଲେଖା ଏକ ନୀରବ ନିଆଁ ପରି, ଯାହା କୌଣସି ଶବ୍ଦ ନକରି ଜଳିଯାଏ  । ଏହା କାନ୍ଥରେ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ତାଙ୍କ ଲେଖା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଏ ଯେ ସାହିତ୍ୟ କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ  । ଏହା କାହାଣୀ କୁହେ ନାହିଁ ବରଂ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଦବିଯାଇଥିବା ସ୍ୱରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଠାଇଥାଏ  । ଏହି ପୁରସ୍କାର କେବଳ ଏକ ପୁସ୍ତକର ବିଜୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳାଙ୍କ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଆବେଗର ବିଜୟ  । ଏହା ସେହି ନୀରବତାର ବିଜୟ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ନୀରବତାରେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ କିଛି କହିଥାଏ  । ବାନୁ ମୁସ୍ତାକ କେବଳ କନ୍ନଡ ସାହିତ୍ୟକୁ ନୂତନ ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚାଇ ନଥିଲେ ବରଂ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ କଲମ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇପାରେ ତାହା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖାଇଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ କାହାଣୀ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ବିଦ୍ରୋହ ସବୁବେଳେ ଶବ୍ଦ ସହିତ ହୁଏ ନାହିଁ - କେତେବେଳେ ଏହା ଏକ ନୀରବ ଦୀପ ପରି ଜଳେ, ଯାହା ଧୀରେ ଧୀରେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦିଏ..!!! 
ଦୂରଭାଷ : ୯୦୪୦  ୧୫୧୪ ୭୫